Verantwoordelijkheid: langzaam overdragen
Verantwoordelijkheid: langzaam overdragen
Een hoogbegaafd kind groeit niet als ouder of leerkracht alles regelt, maar wel als hij stap voor stap zelf verantwoordelijkheid krijgt en leert nemen. Op de basisschool gaat het om zaken als je spullen pakken, je huiswerk meenemen, afspraken onthouden, hulp vragen als dat nodig is en fouten zelf leren herstellen. Op het voortgezet onderwijs komt daar planning, agenda, deadlines bewaken en zelf keuzes maken bij. Onderzoek bij hoogbegaafde kinderen laat zien dat onafhankelijkheid in schooltaken samenhangt met betere prestaties. [^1]
Gezond overdragen doe je in drie stappen: voordoen, samen doen en loslaten. Daarin is het belangrijk om uitleg te geven, keuzes te bieden, vaste routines te houden en duidelijke grenzen te geven. Wat niet werkt is je kind telkens ‘redden’, controleren, het overnemen omdat je het “zelf toch sneller kan” en het resultaat beter is, en elk probleem uit handen nemen. Controlerend opvoeden hangt samen met minder zelfregulatie en meer negatieve gevoelens. [^2][^3].
Te veel controle kan die ontwikkeling juist remmen. Onderzoek laat zien dat overcontrolerend opvoeden samenhangt met minder zelfregulatie en meer emotionele problemen bij kinderen en jongeren. Daardoor krijgen kinderen minder kans om zelf te oefenen met plannen, keuzes maken en problemen oplossen.[^4] Dus: stop ze niet in een luciferdoosje, maar zorg dat ze de kans krijgen om vaardigheden te leren!
[^1]: Baudry et al., 2025. Giftedness and Academic Success: How Are Parent–Child and Teacher–Student Relations Related to Gifted Children’s Underachievement?. Journal for the Education of the Gifted.
[^2]: Joussemet et al., 2019. Parenting and Self-Determination Theory 1 Running head: Parenting and Self-Determination Theory A Self-Determination Theory Perspective on Parenting.
[^3]: Lancaster & Howard, 2004. The Psychology of Parental Control: How Well-Meant Parenting Backfires. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics.
[^4] Perry, N. B., Dollar, J. M., Calkins, S. D., Keane, S. P., & Shanahan, L. (2018). Childhood self-regulation as a mechanism through which early overcontrolling parenting is associated with adjustment in preadolescence. Developmental Psychology, 54(8), 1542–1554. https://lnkd.in/eVtK45Hd